Protez Bacak – Protez Kol Rehabilitasyonu Rehabilitasyonu Nedir ?

Ampute (uzvu/organı kesilmiş) bireylerin hayatlarını kolaylaştırmak ve iş ile sosyal yaşama geri dönmelerini sağlamak amacıyla yapılan protezlere uyum sağlamaları ve protezi doğru kullanmayı öğrenmeleri için uygulanan çalışmalardır.

Protez Bacak – Protez Kol Rehabilitasyonu Ne İçerir?

Protezsiz Rehabilitasyon

Bireylerin kalan uzuvlarının (güdük) hareketini, kuvvetini , dolaşımını arttırmayı ağrısını ve fantom hissini azaltmayı hedefler.

Protezli Rehabilitasyon

Alt Ekstremite (Bacak)

Bireylerin protezi giyip çıkarması, ayağa kaldırılıp ayakta vakit geçirmesi, yürüme, denge, merdiven ve rampa çalışmaları, en sonunda iş ve sosyal yaşamına dönmeyi sağlayacak tüm çalışmaları içeriyor.

Üst Ekstremite (Kol)

El, dirsek veya omuz protezlerinin giyip çıkarılması, kullanımı, nesne kavramları, nesne taşımalar, ev ve iş yerindeki ortamlara adaptasyonunu sağlamak amacıyla tüm çalışmalar yapılır.

Protez Bacak – Protez Kol Rehabilitasyonu Rehabilitasyonu Ne Kadar Sürer?

Bireylerin rehabilitasyon sürecine katılması sürelerine bağlı olarak değişmekle beraber ortalama. 15-30 gün arası sürmektedir. Seans süresinin kaç gün süreceğini ve ilgili basamaklarını rehabilitasyon uzmanlarımız (fizyoterapist) belirleyecektir.

Amputasyona Göre Rehabilitasyon Değişir mi?

Amputasyon seviyeniz sürecin işleyişi açısından önemlidir. Diz ve ya üstünden, dirsek veya üzerinden ampute olunması protezde eklem gerektireceğinden süreci uzatabilmektedir.

Hastalığa Göre Rehabilitasyon Değişir mi?

Amputasyon dışındaki ek rahatsızlıklarınız rehabilitasyona adaptasyonunuzu etkilemektedir. Diyabet, kalp-damar, dolaşım bozukluğu gibi durumlar rehabilitasyonu uygulama ve sürdürme açısından etkileyecektir.

Protez Çeşidine Göre Rehabilitasyon Değişir mi?

Evet değişir.

Elektronik Protezler

Elektronik protezler çok donanımlı olduğundan protezleri anlatmak, bireyin adaptasyonunu sağlamak ve protezin kurulumunu yapmak vakit alabileceğinden süreci değşitirecektir.

Mekanik Protezler

Mekanik protezler tek yönlü olduğundan uyumu, kullanımı ve adaptasyonu ve bireylerin öğrenmesi daha kolay olabilmektedir

İlk Defa Protez Kullanacak Birisi ile Daha Önce Protez Kullanan Bireylerde Rehabilitasyon Değişir mi?

İlk Kez Protez Kullanacak Birey

İlk kez protez kullanacak birey birçok soru işareti ile kliniğimize gelmektedir. Tüm bu soru işaretlerini azaltmak, protezi ile kullanımını arttırmak ve karşılaşabileceği sorunları azaltmak zaman alabilmektedir. Protezin detayları, protezi ile yapabilecekleri ve dikkat edilmesi gerekenler bu süreçte defalarca tekrarlanır ve kişinin en sağlıklı şekilde rehabilitasyonu bitirmesi hedeflenir.

Daha Önce Protez Kullanan Birey

Eski kullanıcılar protezle hayatlarını bazen kolaylıkla bazen zorluklarla sürdürebilmektedirler. Zorlukları tespit edip kolaylaştırmak, alışkanlıklarını düzeltmek, varsa ağrılarını azaltmak uzun süredir kullandığı güdük kaslarını geliştirmek rehabilitasyon ile mümkündür.

🧠 Rehabilitasyonun Temel Mantığı

Normal yürüyüş:

• Otomatik,
• Bilinçsiz,
• Refleksif gerçekleşir.

Protezle yürüyüş ise başlangıçta:

• Bilinçli,
• Kontrollü,
• Planlı olmak zorundadır.

Rehabilitasyonun amacı:
➡️ Bilinçli hareketi tekrar otomatik hale getirmektir.

Yani kişi düşünmeden:

• Ayağa kalkabilmeli
• Yürüyebilmeli
• Dönebilmeli
• Merdiven çıkabilmeli
• Dengede kalabilmeli

---

🧩 Rehabilitasyon Kaç Aşamadan Oluşur?

Bu süreci 5 ana katmanda düşünebiliriz:

---

1️⃣ Ameliyat Sonrası Vücut Hazırlığı (Protezden Önce)

Amaç: Vücudu proteze hazır bir yapı haline getirmek.

Bu aşamada:

✔️ Güdük şekillendirme

• Güdüğün silindirik ve stabil olması hedeflenir.
• Şişlik kontrolü yapılır.

✔️ Eklem hareket açıklığı korunur

• Diz, kalça sertleşirse protezle yürümek zorlaşır.

✔️ Kas dengesizlikleri önlenir

• Bazı kaslar zayıflar, bazıları kısalır — bu düzeltilir.

Buradaki hedef:

“Protez takılabilecek biyomekanik altyapıyı kurmak.”

---

2️⃣ Protezle İlk Temas (Vücudun Yeni Uzvu Tanıması)

Bu aşama çok kritiktir çünkü:

Kişi ilk kez:

• Yeni uzvuna yük verir,
• Yeni bir eklemle hareket eder,
• Beynine tamamen farklı sinyaller gönderir.

Amaç:
➡️ Korkuyu kırmak
➡️ Ağırlık aktarımını öğretmek
➡️ Simetri algısını kurmak

Yapılanlar:

• Ayakta durma eğitimi
• Ağırlık aktarma çalışmaları
• Paralel barlarda ilk adımlar

Bu aşama kas değil, beyin eğitimidir.

---

3️⃣ Yürüyüş Yeniden Öğretimi (Gait Retraining)

Normal yürüyüşte kişi:

• Ayağını düşünmeden atar.
• Kalçasını bilinçsiz kullanır.
• Diz kilidini fark etmeden kontrol eder.

Protezde bunların hiçbiri otomatik değildir.

Bu aşamada öğretilenler:

✔️ Ağırlık aktarımı

Sağlam bacaktan proteze güvenle geçebilmek.

✔️ Kalça kontrolü

Protez bacak ileri savrulurken gövdeyi dengelemek.

✔️ Diz kontrolü (özellikle diz üstü amputelerde)

• Protezin dizinin kilitlenmesini hissetmek
• Güvenle açılmasına izin vermek

✔️ Adım uzunluğu ve ritim

Simetrik, akıcı yürüyüş oluşturmak.

Amaç:

“Protezi taşımak değil, onunla yürümek.”

---

4️⃣ Fonksiyonel Hayat Eğitimi

Burada kişi artık sadece düz zeminde yürümüyor.

Öğretilenler:

• Merdiven çıkma-inme
• Rampada yürüme
• Dönme
• Oturup kalkma
• Düşme sonrası ayağa kalkma

Bu aşama:
➡️ Gerçek hayata adaptasyon aşamasıdır.

---

5️⃣ İleri Seviye Adaptasyon ve Otomatikleşme

Son aşamada amaç:

• Enerji tüketimini azaltmak
• Hareketi doğal hale getirmek
• Protezi “vücudun parçası” gibi hissettirmek

Burada:

• Denge refleksleri gelişir
• Görmeden adım atma mümkün olur
• Zemin değişikliklerine otomatik uyum oluşur

Artık kişi:

“Protezle yürüyen biri” değil,
“Yürüyen biri” olur.

---

🔬 Rehabilitasyonun Arkasındaki Derin Gerçek

Asıl rehabilitasyon kaslarda değil, sinir sistemindedir.

Beyin:

• Yeni uzvu haritalar
• Yeni ağırlık merkezini öğrenir
• Yeni denge stratejileri geliştirir

Bu yüzden:

• Aynı protezi kullanan iki kişi çok farklı yürüyebilir.
• Aynı kas gücüne sahip iki kişi çok farklı denge gösterebilir.

Rehabilitasyon = Nöroplastisite eğitimi